[Τα Απαλάχια όρη (αγγλικά: Appalachian Mountains) ή απλώς Απαλάχια είναι ένα ορεινό συγκρότημα στην ανατολική Βόρεια Αμερική. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά της ηπείρου. Έχουν μήκος περίπου 2.400 χιλιόμετρα και εκτείνονται από την Αλαμπάμα, στο Κόλπο του Μεξικού, μέχρι τον ποταμόκολπο του Σεντ Λώρενς και τη Νέα Γη, σχεδόν παράλληλα με τις ακτές του Ατλαντικού. (περισσότερα ΕΔΩ)]
[πηγή ΑΥΓΗ - LE MONDE diplomatique]
Επιμέλεια: Βασίλης Παπακριβόπουλος
Του ειδικού απεσταλμένου μας Maxime Robin*
Παρά την τεράστια αύξηση που γνωρίζει η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου από σχιστολιθικά πετρώματα,1 ο άνθρακας εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη πηγή ενέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για να επιτύχουν δε την αύξηση της παραγωγής τους, οι εταιρείες που εκμεταλλεύονται τα ανθρακωρυχεία στρέφονται στην επιφανειακή εξόρυξη σε ανοιχτά ορύγματα, αφού προηγουμένως έχουν διαλύσει, με τη χρήση εκρηκτικών, τις κορυφές των βουνών που βρίσκονται πάνω από το κοίτασμα άνθρακα που επιθυμούν να εκμεταλλευθούν. Η μέθοδος αυτή, που χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό στα Απαλάχια Όρη, έχει εξαιρετικά καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον.
Το απόγευμα της 5ης Απριλίου του 2010, μια μεγάλη σφαίρα φωτιάς άρχισε να μεταδίδεται μέσα στις στοές του Upper Big Branch, του ανθρακωρυχείου της Coal River Valley που βρίσκεται στη Δυτική Βιρτζίνια. Δεκάδες εργαζόμενοι παγιδεύτηκαν. Στην περιοχή έσπευσαν τα βαν των τηλεοπτικών συνεργείων του CNN και ο πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα πραγματοποίησε παρέμβαση στην τηλεόραση. Η πολύ στενή κοιλάδα με τα σχεδόν έρημα χωριά, όπου το νερό έχει γεύση πετρελαίου, βρέθηκε ξαφνικά στην καρδιά του κυκλώνα των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Το μακάβριο σασπένς έλαβε τέλος μερικές ημέρες αργότερα: ο οριστικός απολογισμός ανήλθε στους 29 νεκρούς.
Δύο μνημεία ανεγέρθηκαν στη μνήμη των αγνοούμενων εργατών. Το ένα, σμιλεμένο στον γρανίτη, παρουσιάζει 29 σιλουέτες να αγκαλιάζονται. Η ανέγερση του μνημείου χρηματοδοτήθηκε από τη βιομηχανία του άνθρακα κι αφιερώθηκε σε «όλους τους ανθρακωρύχους που τραυματίστηκαν, ασθένησαν ή σκοτώθηκαν κατά την εργασία τους». Στον ίδιο χώρο αναγέρθηκε και το δεύτερο μνημείο, λιγότερο επιβλητικό: 29 κράνη ανθρακωρύχου και ισάριθμα στεφάνια. Από κάτω, μια επιγραφή χαραγμένη με κιμωλία από έναν κάτοικο: «Ο Θεός να ευλογεί το κάρβουνο».
Από την ημέρα της έκρηξης έχουν περάσει τεσσεράμισι χρόνια. Στις 20 Νοεμβρίου του 2014, ο Ντόναλντ Λέον Μπλάνκενσιπ, ο οποίος από το 1989 ώς το 2010 διηύθυνε τη Massey Energy -τη μεγαλύτερη εξορυκτική εταιρεία των Απαλαχίων Ορέων- παρευρίσκεται στην προκαταρκτική ακροαματική διαδικασία της δίκης του στο Κακουργιοδικείο του Μπέκλεϊ. Οι ομοσπονδιακές αρχές τον κατηγορούν ότι υπήρξε ο άμεσος υπεύθυνος της τραγωδίας, εξαιτίας της αμέλειας που επέδειξε και της απληστίας του για κέρδος.2 Για να εξοικονομήσει χρήματα, δεν είχε εγκαταστήσει συστήματα εξαερισμού στις στοές του ορυχείου. Κι όταν οι επιθεωρητές εργασίας πραγματοποιούσαν αιφνιδιαστικές επισκέψεις, οι ανθρακωρύχοι είχαν οργανώσει έναν ολόκληρο κώδικα με τον οποίο συγκάλυπταν τις παραβάσεις. Όπως αποδείχθηκε από την έρευνα, ο φύλακας της εισόδου των εγκαταστάσεων ειδοποιούσε τους εργοδηγούς των επιφανειακών εγκαταστάσεων της εταιρείας, οι οποίοι ενημέρωναν τους ανθρακωρύχους, που παρατούσαν αμέσως οποιαδήποτε άλλη εξορυκτική διαδικασία κι επιδίδονταν με ζήλο στο στήσιμο ενός ψεύτικου συστήματος εξαερισμού. Όπως εξήγησε ένας πρώην ανθρακωρύχος μιλώντας στις 27 Μαΐου του 2010 στο αμερικανικό δημόσιο ραδιόφωνο (National Public Radio, NPR), «είχαμε στη διάθεσή μας μία ώρα κι ένα τέταρτο για να παρουσιάσουμε εγκαταστάσεις οι οποίες να φαίνεται ότι συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές».
Η δίκη ξεκίνησε στις 26 Ιανουαρίου του 2015. Όπως εξηγεί ο Μπρους Στάνλεϊ, ο δικηγόρος των θυμάτων, πρόκειται για ιστορική ημερομηνία για τη χώρα. Πράγματι, είναι η πρώτη φορά που το αφεντικό μιας μεγάλης μεταλλευτικής βιομηχανίας δικάζεται ενώπιον κακουργιοδικείου των Ηνωμένων Πολιτειών.3 Η Δικαιοσύνη όρισε την εγγύηση που όφειλε να καταβάλει ο Μπλάνκεσιπ για να αφεθεί ελεύθερος στα πέντε εκατομμύρια ευρώ και ο κατηγορούμενος πλήρωσε τοις μετρητοίς. «Ναι, όσα λεφτά θα έδινε στο παιδί του για χαρτζιλίκι», χλευάζει ο Μάικ Ροζέλ, κάτοικος του Ροκ Κρικ, ο οποίος παρευρισκόταν στην προκαταρκτική ακροαματική διαδικασία.
Στην αίθουσα του δικαστηρίου, οι οικογένειες, σιωπηλές, έχουν καρφωμένο το βλέμμα τους στον«σκοτεινό μονάρχη των ορέων» - έτσι τον αποκάλεσε ο Τύπος. Οι περισσότεροι συναντούν για πρώτη φορά τον άνθρωπο με το μαύρο μουστάκι που διαφέντευε τη ζωή τους. Οι δημοσιογράφοι τον περιγράφουν ως επιχειρηματία με ταχύτατη, ραγδαία ανέλιξη, ο οποίος θεωρεί ότι η αμερικανική κοινωνία «είναι μια ζούγκλα στην οποία επιβιώνουν μονάχα οι ισχυρότεροι». Και για να είσαι ο ισχυρότερος, πρέπει να παραβιάζεις τους κανόνες δίχως τον παραμικρό δισταγμό. Έτσι, τη διετία που προηγήθηκε του ατυχήματος, διαπιστώθηκαν 835 παραβιάσεις (των κανονισμών ασφαλείας, του εργατικού κώδικα...) στα ορυχεία της Massey Energy. Οι πιο συνηθισμένες αφορούσαν την απουσία συστημάτων εξαερισμού στις στοές του ορυχείου και συστημάτων υδρόψυξης των μηχανημάτων. Τα τελευταία είναι αυτονόητα στα υπόλοιπα ορυχεία, έτσι ώστε να αποφεύγεται η υπερθέρμανση του μηχανολογικού εξοπλισμού και η εμφάνιση σπινθήρων που μπορούν να προκαλέσουν την ανάφλεξη των αερίων που ενδέχεται να έχουν συσσωρευτεί. Οι εκθέσεις των παραβιάσεων συσσωρεύονταν στο γραφείο του Μπλάνκεσιπ, αλλά οι αρχές δεν επέβαλαν ποτέ στην εταιρεία σοβαρές κυρώσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη διαιώνιση των παραβιάσεων. Τα ποσά των προστίμων -όταν βέβαια εζητείτο η πληρωμή τους- ήταν πολύ χαμηλά, κι έτσι οι μεγάλες επιχειρήσεις συνέχιζαν τις παραβάσεις τους, πόσο μάλλον που πολύ συχνά δεν τα πλήρωναν καν: οι ομοσπονδιακοί ελεγκτές έδειχναν να μην μπορούν -αλλά και να μην θέλουν- να αναγκάσουν τις εταιρείες να πληρώσουν.4
Κολοσσός και στη ρύπανση
